Sint-Jan-ter-Biezen is een parochie in de deelgemeente Watou.
Een deel ervan is
gelegen in de deelgemeente Poperinge.


luchtfoto van Sint-Jan-ter-Biezen foto Rudy Pattyn.

Geschiedenis.

Oorspronkelijk was Sint-Jan-ter-Biezen de naam van een oude kapel,
ook Sint-Janskapelle genoemd.
De oudste bekende vermelding dateertvan 1581: "De goederen van de cappelle van Sint Jan in de prochie van Watouwe" (1).
Dat wijs terop dat het toen om een belangrijke kapel ging met eigen bezittingen.
Er is nog een oudere vermelding onder de naam Sint-Jans cappelle: "De Watouwe...à la chapelle Saint Jean", 1548.(2)
In 1601-1603 is er sprake van "Ste Jans cappelle ter galghe",
zeker ook in Watou, wat "ter galghe" ook mag betekenen(3).
Het kan de galg geweest zijn van de heerlijkheid van Douvie waartoe het hele gebied hoorde.

foto links:kaart van Sint-Jan-ter-Biezen(Geschiedenis van Sint-Jan-ter-Biezen)

                                                

foto rechts:E.H. GRIMMINCK (Geschiedenis van Sint-Jan-ter-Biezen)

1 A.C. de Schrevel, Le protestantisme à Ypres et aux environs, Brugge, 1913,44 2 Thérouanne, Censier van de kerk, 1540, 4, 93 (Archiefvan het Bisdom Brugge, nr. 288) (Aangehaald uit DeFlou's Woordenboek der Toponymie, 14,679)3 D Flou, a.w, ibidem 4 Gilbet Ackaert en Omer Doise, Geschiedenis van Sint-Jan-ter-Biezen, 8.5 Karel de Flou, Woorenboek der Toponymie van Westelijk Vlaanderen..., VII, (1938), kol.162. De aanhalingkomt uit een "Register van alle de Fonchier Landen... van haere heerlijchede en de prochie van Watou voorseydt.1601-1603. "(Dat register was in toen het bezit van den Heer Notaris Rubbrecht in Brugge),



In 1723 schonk de Heer van Douvie de kapel aan de bisschop van Ieper.De kapel stond niet ver van de Warandebeek.
Vandaar dat eraan gedacht werd om ze aan Sint-Jan de Doper toe te wijden, die doopte in de Jordaan. Anderen denken dat de daar wonende kluizenaars de kapel aan Sint-Jan Baptist toegewijd hadden.
Dat er niet ver van de beek om de kapel heen biezen groeiden, is niet te verwonderen, zodat ze in de volksmond spraken van de kapel in de biezen.
Omstreeks 1637 wordt de hele wijk naar die kapel genoemd,
Sint-Jan-ter-Biezen (4).In het mooie boek "Proven in de nevelen der tijden" door Ivan Top en Kristof Parin (2006), komt een kleurige kopie van een kaart met een detail van deKasselrij van Veurne uit "Atlas Major" (Amsterdam 1682). Op dit stuk kaart zien we de "Capelle straete" en een kapel: "Sint Jans Kappelle". Aan de overkant van het kruispunt (de huidige Kapellemolenstraat) staat een molen afgebeeld. Die heet "Boomkens Molen". De molen namelijk waarbij later de Desmadryls woonden. Een oudere vermelding van de Kapellestraat dateert van1601-1603: "Van suyden Cappellestratken van Sint-Janscappelle" (5)De kapel van Sint-Jan-ter-Biezen zal pas weer volop in de belangstelling komen vanaf de komst van priester Karel Lodewijk Grimminck in 1724 . De vroegere kapelaan van Rampskapelle (1700-1702), pastoor van Zuidkote (1702-1709) en Kaaster (1709-1714) komt hier als kluizenaar wonen (1724-1728). Hij was dat al tien jaar geweest op de Thieuwshoek in Kaaster. Vanaf 1724 bedient hij als priester de kapel (die dus niet zo klein geweest moet zijn) en is hij volksmissionaris.


Hij sterft in 1728 in geur van heiligheid en wordt in de kerk van Watou begraven. Hij staat bekend als een kleine mysticus. Zijn vooral Nederlandse geschriften zijn ten zeerste opmerkelijk. Er werd al sinds lang in die Sint-Janskapel gecelebreerd en gepreekt als in een hulpkapel van Watou. Er verbleven in de buurt nog steeds kluizenaars maar pas omstreeks 1780, voor zover bekend, woonde hier weer een priester, met name Xavier Clinck. De kapelaan van Watou of Poperinge kwam er ook wel geregeld dienst doen en de mis opdragen(6) . Priester Ludovicus Seynave is er als proost komen wonen in 1860. Hij zou de eerste pastoor worden. Hij richtte de kapel en later de kerk goed in. Op zijn verzoek bouwde de firma Loncke van Esen in 1868 een nieuw orgel voor zijn kapel. Het werd in 1945 volledig vernieuwd. In 1874 werd de kapel een hulpkerk en werd Sint-Jan-ter-Biezen een parochie. Op de plaats van Grimmincks kluis, een lemen huis, stond al heel vroeg een de huidige pastorie die pas in 1860 een verdieping kreeg en een pannendak.


foto boven: postkaart kerk en pastorie Sint-Jan-ter-Biezen uitgave 1909. verzameling M Careye. 


foto boven: de kerk na de laatste verbouwing in 1893-94 (Geschiedenis van Sint-Jan-ter-Biezen)


De kapel met lemen muren en een strodak kreeg in Grimmincks tijd
al stenen muren, een vast (leien of pannen) dak en een torentje.
Zo is alles gebleven tot 1845. Toen werd het torentje afgebroken alsook het grootste deel van de kerk. Alles werd herbouwd.
In de nieuwe toren werd de in 1838 gegoten klok opgehangen, dezelfde die er nu nog hangt.
De oude klok uit Grimmincks tijd diende ook als klokspijs
voor de nieuwe .
(7) In 1855 werd het laatste deel van Grimmincks kapel afgebroken en herbouwd. Alles nu in neo-klassieke stijl, meestal nog de stijl van die tijd.
In 1893-94 werd de kerk aan de kant van de toren met
een travee verlengd.
Een nieuw torentje, het huidige, zou er pas komen in 1907.


foto boven links: Den heiligen Put.                              foto boven rechts: huis Achiel Ruzeré
foto onder links: E.Z.Moeder Lutgarde (Geschiedenis van Sint-Jan-ter-Biezen) 
foto onder rechts:Remi Cauwelier. (Geschiedenis van Sint-Jan-ter-Biezen)



De mooie kruisweg kwam er al in 1888, een geschenk van Baron Legreele. Was die nieuw of bestond die tevoren al? Wat later werden de fijne gebrandschilderde ramen aangebracht. De gever van elk raam staat vermeld op een bord eronder. Hieruit kunnen we afleiden in welke tijd de ramen aangebracht zijn. Waarschijnlijk was dat eind 19x eeuw. Soms wordt verteld dat de kruisweg Duits werk is.. . We weten niet waar de mooie barokke retabel van het oude hoofdaltaar die zeker uit de 18x eeuw stammen, vandaan gekomen zijn.
"De barokke biechtstoel werd door een schrijnwerker uit Wormhout (?) voor onze toenmalige kapel gemaakt in 1785. De schrijnwerker van wie de naam jammer genoeg niet vermeld wordt, ontving ervoor tweehonderd gulden van Gabriël Dewilde die toen kerkmeester was van "Sint-Jan-in-de -Biezen". Franciscus Ignatius L'abaye uit Wormhout heeft begin 1800 de quitantie van de vermelde schijnwerker overgeschreven".
We weten niet hoe het 17x- eeuwse schilderij "De geseling van Christus" in de kerk terechtgekomen is.(8) De koperen altaar kandelaars dateren van ong. 1700.(9) Het overige meublilair is 19x- of 20x -eeuws.

6 Ibidem, 45. Omstreeks 1731 werd Sint-Jan er vereerd en werd de mis opgedragen op zijn feest. 7 Uit het gedenkboek van priester Leënt uit 1845. Ibidem, 52. 8 J. van Overstraeten (bewerkt door J. Gerits), Gids voor Vlaanderen, 1985,807. 9 Ibidem. la Geschiedenis van Sint-Jan-ter-Biezen, a.w., 60 + voetnoot (1)11 K. de Flou, a.w., IX, 857 (Godeliefve Le Taintelier, dame d' Attin et Londefort, ong. 1550) 12 Tegenover blz. 48 13 NRC. Handelsblad, 11 januari 2001, blz. 35. , 3


foto boven:
Aangenomen Jongensschool (Geschiedenis van Sint-Jan-ter-Biezen)

Het waardevolle, geklede houten Mariabeeld kan heel oud zijn. Pastoor Haverland van Watou heeft het in 1843 aan Sint-Jan-ter-Biezen geschonken. Bestond het tevoren al of was het nieuw? Het werd onder de verbouwingswerken op de zolder (van de pastorie ?) gezet en gelukkig werd het in 1908 als processiebeeld naar beneden gehaald. (10) Het uit hout gesneden Sint-Godelievebeeld is een kopie van een oud maar kleiner beeld dat in de kerk van Krombeke staat met als onderschrift Sainte Godeleine, haar Franse naam in haar geboortestreek Heinfried Wiere (Wierre Effroy) bij Bonen, dat in haar tijd nog Nederlandstalig was. Ze werd daar ook Godelieve genoemd tot in de 16e eeuw op z'n minst. (11)


Een kopie van de vermelde quitantie heb ik ontvangen van Max Deswarte uit Blaringhem (Frans-Vlaanderen)


foto boven:
Klooster en Meisjesschool ( Geschiedenis van Sint-Jan-ter-Biezen)

Grimminck : 1724-1728
Lodewijk Xavier Clinck : 1780
De Seure : 1784
Philips Jacobus Duverlie : 1785-88
Jan Baptist Jossart : 1790
Judocus Bollaert :
Verstraete : 1833-37
Clemens Petrus Rooseboom : 1837-43
Henri Jan- Baptist Leënt : 1843-60
Lodewijk Seynaeve : 1860-74
Als pastoor van de kerk : 1874-85
Isidoor Daubresse : 1885-1904 (+ 1917)
Désiré Hollevoet : 1904-1907
Lodewijk Portier : 1907-1921
Alfons Callewaert : 1921-1922
Juliaan Dubois : 1922-1933
Emile Ramaut : 1933-1942
Gerard Burgraeve : 1942-1951
Leo Mahieu : 1951-1959
Achel Verstraete : 1959-1980
Luciaan Arryn : 1980-1992
Josué Roets : 1992-1996
Ludo Lepee : 1996-


foto boven: E.H. Isidoor Daubresse 1885-1904 (+ 1917) (Geschiedenis van Sint-Jan-ter-Biezen)



Tekst: E.H. Cyriel Moeyaert. Layout: M Careye.

www.sint-janterbiezen.be

Copyright © 2017. All Rights Reserved.

aanpassingen mail: careye@telenet.be